Trang này giải thích cặn kẽ cách hệ thống chọn cổ phiếu tiềm năng — từ công thức tính từng tiêu chí, ý nghĩa từng con số, đến cách cho điểm tổng hợp. Viết cho người mới đầu tư, mọi thuật ngữ tài chính đều có định nghĩa kèm theo.
⚠️ Hệ thống chỉ sàng lọc theo công thức cố định — KHÔNG phải khuyến nghị đầu tư. Tiền của bạn, quyết định của bạn.
Hệ thống lấy cảm hứng từ Value Investing — trường phái đầu tư của Benjamin Graham (cha đẻ Value), Warren Buffett (Berkshire Hathaway, 20% lợi nhuận/năm trong 60 năm), Joel Greenblatt (Magic Formula 30%/năm backtest), và Joseph Piotroski (F-Score 23%/năm backtest).
Ý tưởng cốt lõi:
Hệ thống chấm điểm 2 thang riêng: Quality (chất lượng) và Value (định giá), mỗi thang 0-100 điểm. Sau đó tổng hợp thành Composite Score = 60% × Quality + 40% × Value.
Quality đo sức khoẻ tài chính của công ty — có sống sót qua khủng hoảng được không, có tạo ra lợi nhuận thực sự không. Gồm 6 tiêu chí, tổng tối đa 100 điểm:
Net Cash = Tiền mặt + Đầu tư ngắn hạn − Tổng nợ vayCurrent Ratio = Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạnD/E = Tổng nợ / Vốn chủ sở hữuROE = Lợi nhuận ròng / Vốn chủ sở hữu × 100%FCF (Free Cash Flow) = OCF (Operating Cash Flow) − Capex(R&D + |Capex|) / Doanh thu × 100%Value đo mức độ rẻ của cổ phiếu so với giá trị thực + so với cùng ngành + so với chính nó trong quá khứ. 6 tiêu chí, tối đa 100 điểm:
Tỷ số = (P/E của ticker) / (Trung vị P/E của ngành)P/B = Giá thị trường / Giá trị sổ sách (Book Value) mỗi cổ phiếuEV = Vốn hóa thị trường + Tổng nợ − Tiền mặt; EBITDA = Lợi nhuận trước thuế-lãi vay-khấu haoP/FCF = Giá / Dòng tiền tự do trên mỗi cổ phiếuDrawdown = (Giá hiện tại − Đỉnh 52 tuần) / Đỉnh 52 tuần × 100%Return 3 tháng = (Giá hôm nay − Giá 3 tháng trước) / Giá 3 tháng trước × 100%Hệ thống lean về Quality (60%) vì:
Dynamic normalize (chuẩn hóa động): nếu cty thiếu dữ liệu 1 tiêu chí (vd vnstock không có R&D cho VN), Hade chỉ tính tỷ lệ achieved / available chứ KHÔNG default về 0. Tránh penalize oan cty data thiếu.
Để loại các ticker noise (penny stock, micro-cap data nghèo), Hade lọc trước khi rank:
| Bộ lọc | US | VN | Lý do |
|---|---|---|---|
| Vốn hóa tối thiểu | $100M | 500 tỷ VND (~$20M) | Loại penny stock data nghèo, manipulation cao |
| Độ phủ Quality ≥ N% | 60% | 30% | VN banks chỉ có 2/6 metrics applicable (cấu trúc balance sheet khác) |
| Độ phủ Value ≥ N% | 60% | 50% | VN compute ratios từ raw nên có sẵn 6/6 |
| Loại P/E âm | ✓ | ✓ | P/E âm = lợi nhuận âm (cty thua lỗ), KHÔNG phải "giá rẻ" |
| Loại P/B âm | ✓ | ✓ | Equity âm = cty thua lỗ ăn hết vốn, sắp phá sản |
Kết quả thực tế (2026-05-25): Universe Polygon US có 5,046 cty active. Sau lọc: 2,241 cty valid để xếp hạng (loại ~55% noise). Universe VN 703 cty active, hiện đã fetch fundamentals cho 19 ticker (VN30 + small-cap mẫu).
Hade KHÔNG áp ngưỡng Mỹ vào VN. Lý do:
| Tiêu chí | US | VN | Note |
|---|---|---|---|
| Current Ratio min | 1.5 | 1.2 | VN linh động hơn |
| D/E max | 0.5 | 0.8 | VN BĐS leverage cao |
| ROE min | 15% | 12% | VN bench thấp hơn |
| R&D+Capex/Rev min | 5% | 3% | VN R&D ít, chủ yếu capex |
| P/B max | 1.5 | 2.0 | VN P/B trung vị ~1.5-2 |
| EV/EBITDA max | 8 | 10 | VN multiple cao hơn |
| P/FCF max | 15 | 18 | VN tăng trưởng cao hơn |
| Drawdown 52w min | 30% | 30% | Same |
| Dữ liệu | US | VN | Tần suất |
|---|---|---|---|
| Danh sách ticker | Massive.com (Polygon.io rebrand) $199/tháng | vnstock (free, MIT) | Tuần (CN 02:00 ICT) |
| Balance sheet, P&L, Cash flow | Polygon Financials (SEC 10-K/10-Q) | vnstock VCI (BCTC quý) | Tuần |
| Tỷ số P/E, P/B, ROE... | Polygon Ratios precomputed | Hade tự tính từ raw | Hàng ngày 22:30 ICT |
| Giá hàng ngày (252 phiên) | Polygon Grouped Daily | vnstock Quote | Hàng ngày |
| Tin tức | Polygon News + sentiment AI | cafef + vneconomy + vietstock RSS | Real-time |
Lưu ý độ trễ: Báo cáo tài chính trễ 1-3 tháng so với thực tế (do chu kỳ filing quý). Giá + tỷ số định giá cập nhật hàng ngày.
User hay thắc mắc khi nhìn top ranking thấy cty có Net Cash âm vài chục nghìn tỷ, D/E cao, hoặc FCF âm — mà vẫn vào top. Câu trả lời ngắn: không có 1 chỉ số đơn lẻ nào quyết định, composite tính trên 16 thành phần (9 Quality + 7 Value).
Net Cash âm chỉ là 1/9 tiêu chí Quality, trọng số 15/100. Trong tổng composite (60% × Quality + 40% × Value), nó ảnh hưởng tối đa 15 × 0.6 = 9 điểm trên 100. Còn 91 điểm tiềm năng từ 15 tiêu chí khác (ROE, ROIC, Net Margin, P/E, P/B, Earnings Yield, Drawdown 52w, v.v.).
Công ty lớn dùng đòn bẩy thông minh = tạo giá trị. Nguyên lý tài chính cơ bản: nếu cty vay tiền với lãi suất 8%/năm rồi dùng để đầu tư có ROIC 15% → mỗi đồng vay tạo ra 7% lợi nhuận thêm cho cổ đông. Đây gọi là positive leverage. Vingroup, Vinhomes, Hòa Phát đều dùng chiến lược này.
Ngành thâm dụng vốn có Net Cash âm là CHUẨN NGÀNH:
Khi nào Net Cash âm THỰC SỰ đáng lo? Khi cả 4 điều kiện:
Hade rank đầy đủ 16 tiêu chí — ticker rank cao nghĩa là cả 4 điều kiện trên đều KHÔNG đúng (cty leverage cao nhưng vẫn sinh lời hiệu quả).
Banks có cấu trúc balance sheet rất khác cty thông thường: deposits của khách hàng (technically là "liability") chiếm 80-90% tổng nguồn vốn. Vì vậy:
Banks cần khung đánh giá riêng: NIM (Net Interest Margin), Cost-to-Income, NPL ratio, CAR, ROA. Hade sẽ implement banking-specific scoring trong phase tương lai (5.6.5+).
Hiện tại banks vẫn được rank, nhưng có thể coverage Quality chỉ ~30% (chỉ ROE + FCF positive applicable) → composite score thấp dù banks thực sự tốt.
Đây là kết quả ĐÚNG của value investing screening. AAPL/MSFT/GOOG hiện trading ở P/E 25-35x, P/B 5-50x — đắt theo định nghĩa Graham/Buffett. Value investing tìm cty BỊ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH GIÁ THẤP, không phải cty tốt giá đắt.
Buffett từng nói "Wonderful company at fair price is better than fair company at wonderful price" — nhưng giá phải FAIR. Khi MAGA quá đắt, Buffett cũng không mua thêm.
Top US hiện tại (SBC, BKE, NCSM, INGR, CALM, Investment advisors EVR/APAM/FHI) là medium-cap có ROIC cao + định giá rẻ — đúng kiểu Greenblatt Magic Formula.
Score 0-100 nghĩa là % các tiêu chí đạt (dynamic normalize theo coverage). Score 80 = đạt 80% các tiêu chí available. KHÔNG phải dự đoán giá tăng hay phần trăm lợi nhuận.
Cách dùng đúng:
KHÔNG nên: mua bừa top 10 mà không đọc news + báo cáo. Score cao + Critical Event (chairman bị bắt) = AVOID (xem case DGC chairman arrest 2026 — fundamentals vẫn tốt nhưng governance risk cao).